Sustav detekcije plinova podrazumjeva poduzimanje mjera za rano otkrivanje prisustva štetnih i opasnih plinova i para u nedozvoljenim koncentracijama u različitim prostorima te indikaciju i upozorenje na ovakve pojave.

Ovakvi se sustavi u osnovi sastoje od elemenata za detekciju (javljači), centrale, ulazno-izlaznih modula i vodiča kojiima se povezuju svi elementi sustava . Obično se rabe za otkrivanje eksplozivnih ili po zdravlje štetnih plinova i para te za mjerenje prisutnosti kisika.

Detekcija plinova se ostvaruje različitim senzorima koji se postavljaju na mjesta u kojima se očekuje pojava takvih plinova.

Indikaciju alarmnog stanja i uzbunjivanje (zvučna i svjetlosna upozorenja) obavlja centralni uređaj koji obavlja i druge izvršne funkcije kao što su upravljanje vantilatorima za dodatno provjetravanje kontaminiranog prostora, isključivanje pojedinih uređaja i slično.

Pri mjerenju koncentracije eksplozivnih plinova i para (Acetilen, metan, propan, vodik, CO, aceton, etilni-metilni alkohol) pažnja se obraća na donju granicu eksplozivnosti (minimalna koncentracija zapaljivih plinova u zraku pri kojoj dolazi do eksplozije), tako da se signal alarmnog stanja emitira prije nego se ona dosegne, a koriste se razne metode od kojih su najpoznatije:

• kataliktička (užareni grijač; dolaskom plinova povećava se temperatura što uzrokuje promjene otpora, a ovo se mjeri mjernim mostom).
• elektrokemijska (plin u senzoru stvara oksidaciju; ovo uzrokuje promjenu el. veličina na detektoru - struja izravno proporcionalna koncentraciji plina).
• infracrvena (zagrijavanjem plina raste tlak i pomiče membranu što registrira IC detektor).
• poluvodička (koriste poluvodičke elemente).

Za mjerenje po zdravlje štetnih plinova i para (CO, CO2, klorovodik, dušikov oksid, amonijak, ...) rabe se najčešće elektrokemijska, infracrvena i poluvodička metoda.

Posebna se pažnja posvećuje ugljičnom monoksidu (CO) koji je bez boje, okusa i mirisa, a jako je opasan i nastaje pri nepotpunom sagorjevanju bez dovoljne količine kisika .

Kod mjerenja prisutnosti kisika koristimo elektrokemijske detektore, a normalna koncentracija iznosi od 19 % - 25 % (više predstavlja opasnost jer u dodiru s masnoćom stvara požar, a manje otežava rad i dovodi do raznih poremećaja).

Detektori za plinove koji su lakši od zraka se postavljaju na 25 cm od stropa, a za plinove koji su teži od zraka na 25 cm od poda.

Za detekciju ugljičnog monoksida detektori se stavljaju na visinu ljudskog udisaja (1,5 m od poda).

Zbog servisa i kontrole koji se vrše više puta godišnje potrebno je detektore montirati na pristupačna mjesta.

Ovakvi sustavi se obavezno ugrađuju u kotlovnice u kojima se koriste plinovi teži od zraka, u podzemne garaže, kuhinje u kojima se rabi plin kao energent te u ostale prostore u kojima je moguća pojava štetnih ili zapaljivih plinova.